Dla przedsiębiorców i członków zarządu
Postępowanie sanacyjne w Austrii
Postępowanie sanacyjne (Sanierungsverfahren) to austriackie postępowanie upadłościowe dla przedsiębiorców, którzy chcą dalej prowadzić swoje przedsiębiorstwo; jest dostępne zarówno dla osób fizycznych prowadzących przedsiębiorstwo, jak i dla spółek (§ 166 IO). W planie sanacyjnym (układ, Sanierungsplan) proponują Państwo wierzycielom spłatę określonej części wierzytelności. Jeżeli wierzyciele plan przyjmą, a Państwo go wykonają, zostają Państwo zwolnieni z pozostałych zobowiązań, a przedsiębiorstwo pozostaje w Państwa rękach. Przygotowuję takie postępowania i reprezentuję w nich dłużników; sąd wyznacza mnie także na zarządcę sanacyjnego. Najpierw dowiedzą się Państwo ode mnie, czy plan sanacyjny jest w Państwa sytuacji wykonalny.
Warunki postępowania sanacyjnego
Postępowanie upadłościowe nosi nazwę postępowania sanacyjnego, jeżeli dłużnik wraz z wnioskiem o otwarcie postępowania przedkłada dopuszczalny plan sanacyjny i wnosi o jego przyjęcie (§ 167 IO). Inaczej niż postępowanie likwidacyjne (Konkursverfahren) może ono zostać otwarte już przy zagrożeniu niewypłacalnością. Kto wykorzysta ten moment, dysponuje zwykle większą płynnością i większym zaufaniem wierzycieli niż później. Obowiązki i terminy przed złożeniem wniosku opisuję na stronie Upadłość przedsiębiorcy.
Plan sanacyjny musi oferować wierzycielom co najmniej 20 % ich wierzytelności, płatne najpóźniej w ciągu dwóch lat od przyjęcia planu (§ 141 IO). Wniosek jest niedopuszczalny między innymi wtedy, gdy wykonanie planu w sposób oczywisty nie będzie możliwe. Kwotę tę trzeba więc rzeczywiście móc zgromadzić, z bieżącej działalności lub ze środków osób trzecich; od tego rachunku zaczyna się każde przygotowanie.
Kto chce sam zarządzać masą upadłości pod nadzorem zarządcy sanacyjnego (zarząd własny, Eigenverwaltung), musi przedłożyć więcej: plan sanacyjny z co najmniej 30 %, dokładny wykaz majątku, bilans (Status), plan finansowy na kolejne dziewięćdziesiąt dni oraz informacje, skąd będą pochodzić środki na wykonanie planu (§ 169 IO). Plan finansowy uzgadniam z Państwa doradcą podatkowym. Sąd odbiera zarząd własny między innymi wtedy, gdy planu finansowego nie da się dotrzymać, gdy należności masy nie są płacone terminowo albo gdy plan nie zostanie przyjęty w ciągu dziewięćdziesięciu dni (§ 170 IO).
Zarząd własny jest węższy, niż sugeruje nazwa. Czynności wykraczające poza zwykłą działalność przedsiębiorstwa wymagają zgody zarządcy sanacyjnego, a także zwykłej czynności należy zaniechać, jeżeli zarządca zgłosi sprzeciw (§ 171 IO). Zarządcy zastrzeżone są między innymi zaskarżanie czynności (Anfechtung), sprawdzanie wierzytelności i określone zbycia (§ 172 IO); nadzoruje on prowadzenie spraw i informuje sąd, czy plan sanacyjny jest wykonalny (§ 178 IO). Istotne decyzje również tutaj nie zapadają więc bez niego.
Bez zarządu własnego masą upadłości zarządza syndyk (Masseverwalter) i to on prowadzi przedsiębiorstwo dalej; wystarcza wtedy 20 %. Wybór formy zależy od osiągalnej wysokości spłaty, płynności i zaufania wierzycieli.
Przebieg w pięciu krokach
- Wniosek i otwarcie: wniosek wraz z planem sanacyjnym i załącznikami trafia do sądu upadłościowego, w Wiedniu do Handelsgericht Wien. Otwarcie postępowania jest obwieszczane w austriackim rejestrze upadłości (Insolvenzdatei); sąd wyznacza syndyka lub zarządcę i od razu ustala termin posiedzenia w sprawie planu sanacyjnego (Sanierungsplantagsatzung), z reguły za sześćdziesiąt do dziewięćdziesięciu dni (§ 168 IO).
- Dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa: przedsiębiorstwo jest prowadzone dalej, przy zarządzie własnym przez Państwa pod nadzorem zarządcy sanacyjnego, w innym przypadku przez syndyka. Spieniężyć można je dopiero wtedy, gdy plan sanacyjny nie zostanie przyjęty w ciągu dziewięćdziesięciu dni od otwarcia postępowania (§ 168 ust. 2 IO). W tym czasie okazuje się, czy przedsiębiorstwo pokrywa swoje bieżące koszty.
- Zgłoszenie i sprawdzenie wierzytelności: wierzyciele zgłaszają wierzytelności w sądzie w wyznaczonym terminie (zob. Zgłoszenie wierzytelności); na posiedzeniu w celu sprawdzenia wierzytelności (Prüfungstagsatzung) wyjaśnia się, które z nich są uznane. Od tego zależy, ile spłata faktycznie kosztuje i kto może głosować.
- Posiedzenie w sprawie planu sanacyjnego: wierzyciele głosują nad planem. Potrzebna jest większość obecnych na posiedzeniu wierzycieli uprawnionych do głosowania, a wierzytelności głosujących za planem muszą przekraczać połowę wierzytelności obecnych (§ 147 IO). Jeżeli osiągnięta zostanie tylko jedna z większości, dłużnik może żądać ponownego głosowania na kolejnym posiedzeniu.
- Zatwierdzenie i wykonanie: sąd zatwierdza przyjęty plan; z chwilą uprawomocnienia się zatwierdzenia postępowanie jest zakończone (Aufhebung, § 152b IO) i odzyskują Państwo swobodę rozporządzania majątkiem, o ile plan nie stanowi inaczej. Następnie należy płacić ustalone kwoty w ustalonych terminach.
Skutki zatwierdzonego planu
Prawomocnie zatwierdzony plan sanacyjny zwalnia Państwa z obowiązku późniejszego wyrównania wierzycielom poniesionej straty (§ 156 IO). Dotyczy to wszystkich wierzycieli upadłościowych, także tych, którzy głosowali przeciw planowi albo nie uczestniczyli w postępowaniu. Kto osobiście odpowiada za długi spółki, na przykład jako poręczyciel, potrzebuje odrębnego rozwiązania; o tym również rozmawiamy na początku.
Zwolnienie jest uzależnione od jednego warunku: jeśli popadną Państwo w zwłokę z wykonaniem planu, umorzenie i inne ulgi tracą moc wobec danego wierzyciela, a jego wierzytelność odżywa (§ 156a IO). Zwłoka zachodzi dopiero wtedy, gdy wymagalna płatność nie nastąpi mimo pisemnego wezwania z co najmniej czternastodniowym terminem dodatkowym. Wysokość spłaty powinna być zatem taka, aby mogli ją Państwo wykonać także w słabszym roku.
Jeżeli plan zostanie wycofany, odrzucony albo niezatwierdzony, sąd zmienia nazwę postępowania na postępowanie likwidacyjne (§ 167 ust. 3 IO). Plan sanacyjny jest tam nadal możliwy aż do zakończenia postępowania (§ 140 IO); czy druga próba ma szanse, zależy od tego, dlaczego nie powiodła się pierwsza.
Czym się dla Państwa zajmę
Przed złożeniem wniosku sprawdzam z Państwem, czy plan sanacyjny jest wykonalny i z czego zostanie sfinansowana spłata: z bieżącej działalności, ze sprzedaży zbędnego majątku czy z wkładów wspólników i osób trzecich. Jak powstaje taka koncepcja, opisuję w części „Droga wyjścia z kryzysu” na stronie Upadłość przedsiębiorcy. Jeśli uznam, że plan nie ma podstaw, powiem to Państwu otwarcie.
Następnie sporządzam wniosek i plan sanacyjny, kompletuję z Państwem załączniki i reprezentuję Państwa przed sądem upadłościowym oraz na wszystkich posiedzeniach.
Po otwarciu postępowania reprezentuję Państwa wobec syndyka lub zarządcy sanacyjnego. W większości postępowań współpracuję przy tym z nim i uzgadniam kolejne kroki: dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa, dokumenty do jego sprawozdań, finansowanie spłaty i harmonogram do posiedzenia w sprawie planu sanacyjnego. Jeżeli jest to celowe dla przyjęcia planu, przed głosowaniem rozmawiam także ze związkami ochrony wierzycieli (Gläubigerschutzverbände) i z poszczególnymi wierzycielami.
W czasie przygotowań trzeba prawnie zabezpieczyć to, co dzieje się w przedsiębiorstwie: płatności na rzecz poszczególnych wierzycieli mogą zostać później zakwestionowane (Insolvenzanfechtung) i pociągnąć za sobą odpowiedzialność członków zarządu. Znam te roszczenia z obu ról; jako syndyk sam ich dochodzę.
Reprezentuję Państwa także wtedy, gdy postępowanie już trwa, na przykład gdy w postępowaniu likwidacyjnym ma jeszcze zostać złożony plan sanacyjny, i towarzyszę wykonaniu planu aż do ostatniej płatności. Reprezentuję również wierzycieli, którzy muszą ocenić zaproponowany plan sanacyjny i nad nim głosować.
Sąd na bieżąco wyznacza mnie na syndyka i zarządcę sanacyjnego. Wiem zatem, na co przy planie sanacyjnym zwracają uwagę zarządcy, związki ochrony wierzycieli i sąd.
Najczęstsze pytania o postępowanie sanacyjne
Czym postępowanie sanacyjne różni się od likwidacyjnego?
Oba są postępowaniami upadłościowymi przed tym samym sądem. Postępowanie likwidacyjne (Konkursverfahren) jest nastawione na spieniężenie majątku, postępowanie sanacyjne od początku na dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa i na głosowanie nad planem sanacyjnym, którego termin sąd wyznacza już przy otwarciu. Plan sanacyjny jest jednak możliwy również w postępowaniu likwidacyjnym (§ 140 IO).
Skąd wziąć środki na spłatę?
Zwykle z kilku źródeł jednocześnie: z nadwyżek dalej prowadzonej działalności, ze sprzedaży majątku, którego przedsiębiorstwo nie potrzebuje, oraz z wkładów wspólników, bliskich lub inwestorów. Często część płaci się wkrótce po przyjęciu planu, a resztę w ratach w ciągu dwóch lat. Jak wysoka może być spłata, przeliczamy razem z Państwa doradcą podatkowym.
Czy mogę w trakcie postępowania dalej prowadzić przedsiębiorstwo?
Tak, temu właśnie służy postępowanie sanacyjne. Przy zarządzie własnym prowadzą je Państwo pod nadzorem zarządcy sanacyjnego; to, co wykracza poza zwykłą działalność przedsiębiorstwa, wymaga jego zgody (§ 171 IO). Bez zarządu własnego przedsiębiorstwo prowadzi dalej syndyk; mają Państwo wobec niego obowiązek udzielania informacji i współdziałania, a Państwa znajomość przedsiębiorstwa pozostaje przy tym ważna.
Co się dzieje, gdy wierzyciele odrzucą plan sanacyjny?
Jeżeli zabraknie tylko jednej z dwóch większości, mogą Państwo żądać ponownego głosowania na kolejnym posiedzeniu (§ 147 ust. 2 IO); do tego czasu często da się poprawić ofertę. Jeśli plan zostanie ostatecznie odrzucony, postępowanie toczy się dalej jako likwidacyjne, a przedsiębiorstwo może zostać spieniężone.
Jak długo trwa postępowanie sanacyjne?
Posiedzenie w sprawie planu sanacyjnego odbywa się z reguły sześćdziesiąt do dziewięćdziesięciu dni po otwarciu postępowania (§ 168 IO). Jeżeli plan zostanie przyjęty i zatwierdzony, postępowanie kończy się z chwilą uprawomocnienia się zatwierdzenia. Potem biegnie termin płatności z planu, najdłużej dwa lata.
Ile kosztuje postępowanie sanacyjne?
Koszty zależą od rodzaju i przebiegu postępowania: opłata ryczałtowa sądu, wynagrodzenie syndyka lub zarządcy (§ 82 IO) oraz wynagrodzenie związków ochrony wierzycieli (§ 87a IO) wynikają ze stawek ustawowych. Pierwszy rząd wielkości dla Państwa sprawy obliczam w mojej aplikacji InsoRechner; koszty mojej reprezentacji podaję z góry.