Dla przedsiębiorców, członków zarządu i wierzycieli
Postępowanie likwidacyjne w Austrii
W postępowaniu likwidacyjnym (Konkursverfahren) syndyk (Masseverwalter) zarządza majątkiem dłużnika, spienięża go i dzieli uzyskane środki równomiernie między wierzycieli. Tak nazywa się każde postępowanie upadłościowe, o które nie wniesiono jednocześnie z planem sanacyjnym (§ 180 IO). Nie musi ono oznaczać końca przedsiębiorstwa: syndyk ma je początkowo prowadzić dalej, a plan sanacyjny (układ, Sanierungsplan) można złożyć aż do zakończenia postępowania (Aufhebung). Reprezentuję w postępowaniach likwidacyjnych dłużników i wierzycieli; sąd wyznacza mnie także na syndyka.
Jak dochodzi do postępowania likwidacyjnego i jakie skutki ma jego otwarcie
Postępowanie otwiera się na wniosek dłużnika albo wierzyciela. Wierzyciel musi uprawdopodobnić swoją wierzytelność i niewypłacalność dłużnika (§ 70 IO); wniosek doręcza się dłużnikowi, a sąd go w tej sprawie wysłuchuje. Na tym etapie trzeba wyjaśnić, czy niewypłacalność rzeczywiście zachodzi i czy dłużnik sam złoży wniosek o postępowanie sanacyjne.
Warunkiem jest ponadto majątek wystarczający na pokrycie kosztów: musi on pokrywać co najmniej początkowe koszty postępowania (§ 71 IO). Jeżeli go brakuje i nikt nie wpłaci zaliczki na koszty, postępowanie nie zostaje otwarte; również to postanowienie jest publicznie obwieszczane (§ 71b IO).
Skutki otwarcia następują z początkiem dnia następującego po obwieszczeniu w austriackim rejestrze upadłości (Insolvenzdatei; § 2 IO). Od tej chwili dłużnik nie może swobodnie rozporządzać masą upadłości, a jego czynności prawne dotyczące masy są bezskuteczne wobec wierzycieli upadłościowych (§ 3 IO). Zarząd sprawuje syndyk. Dłużnik ma obowiązek udzielać mu wszelkich potrzebnych wyjaśnień (§ 99 IO), a również korespondencja trafia początkowo do syndyka (§ 78 IO).
Obowiązek terminowego złożenia wniosku i odpowiedzialność za opóźnienie opisuję na stronie Upadłość przedsiębiorcy, a postępowanie dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej na stronie Upadłość konsumencka.
Przebieg w pięciu krokach
- Otwarcie i wyznaczenie syndyka: sąd obwieszcza otwarcie postępowania w rejestrze upadłości, wyznacza syndyka oraz ustala termin zgłaszania wierzytelności i terminy posiedzeń. Syndyk niezwłocznie zapoznaje się z sytuacją gospodarczą, dotychczasowym prowadzeniem spraw i przyczynami utraty majątku (§ 81a IO).
- Dalsze prowadzenie albo zamknięcie przedsiębiorstwa: do posiedzenia sprawozdawczego (Berichtstagsatzung) syndyk ma prowadzić przedsiębiorstwo dalej, chyba że w sposób oczywisty zwiększyłoby to stratę wierzycieli; zamknąć może je tylko za zgodą sądu (§ 114a IO). Posiedzenie sprawozdawcze odbywa się najpóźniej dziewięćdziesiąt dni po otwarciu postępowania. Tam zapada decyzja o dalszym prowadzeniu, zamknięciu albo planie sanacyjnym (§§ 91a, 114b IO).
- Zgłoszenie i sprawdzenie wierzytelności: wierzyciele zgłaszają wierzytelności w sądzie (zob. Zgłoszenie wierzytelności). Na posiedzeniu w celu sprawdzenia wierzytelności (Prüfungstagsatzung) syndyk wypowiada się co do każdej z nich; wierzytelność zakwestionowaną wierzyciel może ustalić w drodze powództwa.
- Spieniężenie: syndyk spienięża majątek: przedsiębiorstwo w całości lub w częściach, nieruchomości, ruchomości i należności. Do masy należą również roszczenia z tytułu zaskarżenia czynności (Anfechtung) oraz roszczenia wobec członków organów spółki.
- Podział i zakończenie: z uzyskanych środków pokrywa się najpierw należności masy, a resztę dzieli proporcjonalnie między wierzycieli upadłościowych. Po wykazaniu wykonania ostatecznego podziału sąd kończy postępowanie (Aufhebung, § 139 IO). Jeżeli wcześniej dojdzie do planu sanacyjnego, postępowanie kończy się z chwilą uprawomocnienia się jego zatwierdzenia.
Co pozostaje po postępowaniu likwidacyjnym
Samo postępowanie likwidacyjne nie zwalnia z długów: to, czego nie pokryje podział, pozostaje do zapłaty. Dla spółki nie ma to już znaczenia: gdy nie posiada majątku, zostaje wykreślona z rejestru (Firmenbuch; § 40 FBG). Dla członków jej organów upadłość może mieć jednak skutki majątkowe, a w pewnych przypadkach także karne; odpowiedzialność zarządu opisuję na stronie Upadłość przedsiębiorcy. Dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną istotne jest, jak postępowanie się kończy.
Zwolnienie z pozostałych zobowiązań uzyskuje on przez plan sanacyjny (§ 140 IO), przez plan spłaty (Zahlungsplan), o który również można wnieść aż do zakończenia postępowania (§ 193 IO), albo, gdy wierzyciele planu spłaty nie przyjmą, w postępowaniu o umorzenie pozostałych długów (Abschöpfungsverfahren). Która z tych dróg jest dostępna, zależy od dochodów, majątku i stanowiska wierzycieli. Wyjaśniam to z Państwem wcześnie, ponieważ od tego zależy, co należy zrobić w postępowaniu.
Postępowanie może zakończyć się także wcześniej: jeżeli okaże się, że majątek nie pokrywa kosztów postępowania (§ 123a IO), albo jeżeli wszyscy wierzyciele zgodzą się na jego zakończenie (§ 123b IO).
Czym się dla Państwa zajmę
Reprezentuję dłużników w całym postępowaniu: przy wysłuchaniu w sprawie wniosku wierzyciela, przy własnym wniosku, na posiedzeniach oraz w zażaleniu (Rekurs) na otwarcie postępowania, jeśli jest ono zasadne i celowe. Jeżeli w grę wchodzi plan sanacyjny, opracowuję go z Państwem; jak to przebiega, opisuję na stronie Postępowanie sanacyjne.
Wobec syndyka reprezentuję Państwa interesy, na przykład w sprawie dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa, obowiązków informacyjnych i współdziałania, roszczeń, które syndyk wobec Państwa bada, oraz tego, co pozostaje Państwu na utrzymanie. W większości postępowań współpracuję przy tym z syndykiem i uzgadniam z nim kolejne kroki, ponieważ uporządkowane postępowanie leży w interesie obu stron.
Członkom zarządu i wspólnikom doradzam i reprezentuję ich, gdy syndyk bada lub dochodzi roszczeń, na przykład z tytułu odpowiedzialności członków organów albo zaskarżenia czynności. Znam te roszczenia z obu ról; jako syndyk sam ich dochodzę.
Wierzycieli reprezentuję przy zgłaszaniu i dochodzeniu wierzytelności, w procesie o ustalenie wierzytelności, przy prawach wyłączenia i odrębnego zaspokojenia oraz na zgromadzeniach wierzycieli.
Sąd na bieżąco wyznacza mnie na syndyka. Z własnej pracy wiem zatem, jak działa syndyk i na co zwracają uwagę sąd i wierzyciele.
Najczęstsze pytania o postępowanie likwidacyjne
Czy przedsiębiorstwo jest od razu zamykane?
Nie. Syndyk ma prowadzić przedsiębiorstwo do posiedzenia sprawozdawczego, chyba że w sposób oczywisty zwiększyłoby to stratę wierzycieli (§ 114a IO). Na zamknięcie sąd zezwala tylko wtedy, gdy inaczej nie da się uniknąć zwiększenia tej straty (§ 115 IO).
Czy w postępowaniu likwidacyjnym mogę jeszcze złożyć plan sanacyjny?
Tak, aż do zakończenia postępowania (§ 140 IO). Trzeba zaoferować co najmniej 20 % w ciągu dwóch lat. Na posiedzeniu sprawozdawczym syndyk informuje, czy plan sanacyjny leży we wspólnym interesie wierzycieli i czy jego wykonanie jest prawdopodobne (§ 114b IO); dlatego warto wcześnie uzgodnić plan z syndykiem.
Co mogę jeszcze robić sam po otwarciu postępowania?
Masą upadłości nie mogą już Państwo rozporządzać; czynności prawne dotyczące masy są bezskuteczne wobec wierzycieli (§ 3 IO). Do masy należy majątek podlegający egzekucji; to, co zajęciu nie podlega, na przykład kwota wolna od zajęcia (Existenzminimum) z wynagrodzenia za pracę, pozostaje przy Państwu. Wobec syndyka mają Państwo obowiązek udzielania informacji (§ 99 IO).
Wierzyciel złożył wniosek o otwarcie postępowania. Co mogę zrobić?
Sąd doręcza Państwu wniosek i wysłuchuje Państwa w tej sprawie. Trzeba wyjaśnić, czy wierzytelność istnieje i czy rzeczywiście są Państwo niewypłacalni. Jeżeli niewypłacalność zachodzi, należy rozważyć, czy sami złożą Państwo wniosek o postępowanie sanacyjne. Czasu jest na to niewiele; proszę zadzwonić, gdy tylko wniosek zostanie Państwu doręczony.
Co się dzieje, gdy majątek nie pokrywa kosztów postępowania?
Wtedy postępowanie nie zostaje otwarte, chyba że zostanie wpłacona zaliczka na koszty; postanowienie jest publicznie obwieszczane ze wskazaniem niewypłacalności (§ 71b IO). Jeżeli brak ujawni się dopiero w toku postępowania, zostaje ono zakończone, o ile nie zostanie wpłacona odpowiednia zaliczka (§ 123a IO). Spółka wpisana do rejestru (Firmenbuch) ulega w obu przypadkach rozwiązaniu z chwilą uprawomocnienia się postanowienia (§ 39 FBG).
Ile kosztuje postępowanie likwidacyjne?
Koszty zależą od przebiegu: opłata ryczałtowa sądu, wynagrodzenie syndyka (§ 82 IO) i wynagrodzenie związków ochrony wierzycieli (§ 87a IO) wynikają ze stawek ustawowych i są pokrywane z masy. Pierwszy rząd wielkości obliczam w mojej aplikacji InsoRechner; koszty mojej reprezentacji podaję z góry. Często mówi się o 4000 euro. To nie są koszty postępowania, lecz zaliczka na koszty początkowe (Kostenvorschuss), której sądy krajowe i Handelsgericht Wien w praktyce żądają, gdy brakuje majątku na pokrycie kosztów: dopiero po jej wpłaceniu postępowanie zostaje w ogóle otwarte (§ 71a IO). W przypadku osoby prawnej do jej wpłacenia zobowiązani są solidarnie członkowie organu reprezentującego, najwyżej do 4000 euro, także ci, którzy pełnili tę funkcję w ciągu trzech miesięcy przed wnioskiem (§ 72a IO), a obok nich wspólnik posiadający ponad 50 % udziałów (§ 72d IO).