Postępowanie sanacyjne
Warunki postępowania z zarządem własnym i bez niego, minimalna kwota dla wierzycieli, przebieg aż do głosowania oraz skutki zatwierdzonego planu sanacyjnego.
Dla przedsiębiorców, członków zarządu i wierzycieli
Postępowanie likwidacyjne w Austrii
W postępowaniu likwidacyjnym (Konkursverfahren) syndyk (Masseverwalter) zarządza majątkiem dłużnika, spienięża go i dzieli uzyskane środki proporcjonalnie między wierzycieli. Tak nazywa się postępowanie upadłościowe, jeżeli przesłanki postępowania sanacyjnego nie są spełnione albo później przestaną być spełnione (§ 180, § 167 ust. 3 IO). Jeżeli dłużnik jest osobą fizyczną, która nie prowadzi przedsiębiorstwa, sąd rejonowy (Bezirksgericht) prowadzi postępowanie oddłużeniowe (Schuldenregulierungsverfahren, § 182 IO). Postępowanie likwidacyjne nie musi oznaczać końca przedsiębiorstwa: syndyk ma je początkowo prowadzić dalej, a plan sanacyjny (układ, Sanierungsplan) można złożyć aż do zakończenia postępowania (Aufhebung). Reprezentuję w postępowaniach likwidacyjnych dłużników i wierzycieli; sąd wyznacza mnie także na syndyka.
Jak dochodzi do postępowania likwidacyjnego i jakie skutki ma jego otwarcie
Postępowanie otwiera się na wniosek dłużnika albo wierzyciela. Wierzyciel musi uprawdopodobnić swoją wierzytelność i niewypłacalność dłużnika, a w przypadku osób prawnych, zarejestrowanych spółek osobowych bez wspólnika będącego osobą fizyczną i odpowiadającego bez ograniczenia (np. GmbH & Co KG) oraz spadków (Verlassenschaften) zamiast niewypłacalności wystarcza także nadmierne zadłużenie (§§ 67, 70 IO); wniosek doręcza się dłużnikowi, a sąd wysłuchuje dłużnika w tej sprawie. Na tym etapie trzeba wyjaśnić, czy niewypłacalność rzeczywiście zachodzi i czy dłużnik sam złoży wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego.
Warunkiem jest ponadto majątek wystarczający na pokrycie kosztów: musi on pokrywać co najmniej początkowe koszty postępowania (§ 71 IO). Jeżeli go brakuje i nikt nie wpłaci zaliczki na koszty, postępowanie z reguły nie zostaje otwarte; postanowienie o oddaleniu wniosku podlega publicznemu obwieszczeniu ze wskazaniem niewypłacalności (§ 71b IO). Inaczej jest w postępowaniu oddłużeniowym dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej (zob. Upadłość konsumencka): tam wniosek złożony przez samego dłużnika nie zostaje oddalony z powodu braku majątku na pokrycie kosztów, jeżeli dłużnik przedłoży dokładny wykaz majątku oraz dopuszczalny plan spłaty, wniesie o jego przyjęcie i uprawdopodobni, że wykona plan spłaty i że jego dochody prawdopodobnie pokryją koszty postępowania (§ 183 IO); zaliczka nie jest wtedy potrzebna.
Skutki otwarcia następują z początkiem dnia następującego po obwieszczeniu w austriackim rejestrze upadłości (Insolvenzdatei; § 2 IO). Od tej chwili dłużnik nie może swobodnie rozporządzać masą upadłości, a jego czynności prawne dotyczące masy są bezskuteczne wobec wierzycieli upadłościowych (§ 3 IO). Zarząd masą upadłości sprawuje syndyk. Dłużnik ma obowiązek udzielać mu wszelkich potrzebnych wyjaśnień (§ 99 IO), a do syndyka trafia początkowo także korespondencja dłużnika (§ 78 IO).
Obowiązek terminowego złożenia wniosku i odpowiedzialność za opóźnienie opisuję na stronie Upadłość przedsiębiorcy, a postępowanie dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej na stronie Upadłość konsumencka.
Przebieg w pięciu krokach
- Otwarcie i wyznaczenie syndyka: sąd obwieszcza otwarcie postępowania w rejestrze upadłości, wyznacza syndyka oraz ustala termin zgłaszania wierzytelności i terminy posiedzeń. Syndyk niezwłocznie zapoznaje się z sytuacją gospodarczą, dotychczasowym prowadzeniem spraw i przyczynami utraty majątku (§ 81a IO).
- Dalsze prowadzenie albo zamknięcie przedsiębiorstwa: do posiedzenia sprawozdawczego (Berichtstagsatzung) syndyk ma prowadzić przedsiębiorstwo dalej, chyba że w sposób oczywisty zwiększyłoby to stratę wierzycieli; może je zamknąć tylko za zgodą sądu (§ 114a IO). Posiedzenie sprawozdawcze odbywa się najpóźniej dziewięćdziesiąt dni po otwarciu postępowania. Na tym posiedzeniu zapada decyzja o dalszym prowadzeniu, zamknięciu albo planie sanacyjnym (§§ 91a, 114b IO).
- Zgłoszenie i sprawdzenie wierzytelności: wierzyciele zgłaszają wierzytelności w sądzie (zob. Zgłoszenie wierzytelności). Na posiedzeniu w celu sprawdzenia wierzytelności (Prüfungstagsatzung) syndyk wypowiada się co do każdej z nich; w przypadku wierzytelności spornej wierzyciel może w terminie wyznaczonym przez sąd wytoczyć powództwo o jej ustalenie; jeżeli wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, powództwo musi wytoczyć ten, kto ją kwestionuje (§ 110 IO).
- Spieniężenie: syndyk spienięża majątek: przedsiębiorstwo w całości lub w częściach, nieruchomości, ruchomości i należności. Do masy należą również roszczenia z tytułu zaskarżenia czynności prawnych (Anfechtung) oraz roszczenia wobec członków organów, jeżeli dłużnikiem jest spółka.
- Podział i zakończenie: z uzyskanych środków pokrywa się najpierw zobowiązania masy, a resztę dzieli proporcjonalnie między wierzycieli upadłościowych. Po wykazaniu wykonania ostatecznego podziału sąd kończy postępowanie (Aufhebung, § 139 IO). Jeżeli wcześniej zostanie przyjęty plan sanacyjny, postępowanie kończy się z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o jego zatwierdzeniu, a dłużnik zostaje zwolniony z tej części swoich zobowiązań, która przewyższa zaoferowaną kwotę (§ 152b ust. 2, § 156 ust. 1 IO).
Co pozostaje po postępowaniu likwidacyjnym
Samo postępowanie likwidacyjne nie zwalnia z długów: to, czego nie pokryje podział, pozostaje do zapłaty. Dla spółki kapitałowej nie ma to już znaczenia: jeżeli nie posiada ona majątku, może zostać wykreślona z rejestru (Firmenbuch; § 40 FBG). W spółce jawnej (OG) wspólnicy, a w spółce komandytowej (KG) komplementariusze odpowiadają jednak nadal osobiście i bez ograniczenia za niepokrytą resztę (§§ 128, 161 UGB); komandytariusze odpowiadają tylko do wysokości sumy komandytowej (Haftsumme), w zakresie, w jakim nie wnieśli wkładu (§ 171 ust. 1 UGB). Dla członków organów spółki upadłość może mieć jednak skutki majątkowe, a w pewnych przypadkach także karne; odpowiedzialność zarządu opisuję na stronie Upadłość przedsiębiorcy. Dla przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną istotne jest, jak postępowanie się kończy.
Zwolnienie z pozostałych zobowiązań może on uzyskać przez plan sanacyjny (§ 140, § 156 ust. 1 IO), przez plan spłaty (Zahlungsplan), o którego przyjęcie również można wnieść aż do zakończenia postępowania (§ 193 IO), albo, gdy plan spłaty nie dojdzie do skutku, w postępowaniu z zajęciem dochodu (Abschöpfungsverfahren, § 200 ust. 1 IO). Która z tych dróg jest dostępna, zależy od dochodów, majątku i stanowiska wierzycieli. Ustalam to z Państwem na wczesnym etapie, ponieważ od tego zależy, co należy zrobić w postępowaniu.
Postępowanie może zakończyć się także wcześniej: jeżeli okaże się, że majątek nie pokrywa kosztów postępowania (§ 123a IO), albo jeżeli wszyscy wierzyciele zgodzą się na jego zakończenie (§ 123b IO).
Czym się dla Państwa zajmę
Reprezentuję dłużników w całym postępowaniu: przy wysłuchaniu w sprawie wniosku wierzyciela, przy wniosku złożonym przez samego dłużnika, na posiedzeniach oraz przy zażaleniu (Rekurs) na otwarcie postępowania, jeśli zażalenie jest zasadne i celowe. Jeżeli w grę wchodzi plan sanacyjny, opracowuję go z Państwem; jak to przebiega, opisuję na stronie Postępowanie sanacyjne.
Wobec syndyka reprezentuję Państwa interesy, na przykład w sprawie dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa, obowiązków informacyjnych i współdziałania, roszczeń, które syndyk wobec Państwa bada, oraz tego, co pozostaje Państwu na utrzymanie. W większości postępowań współpracuję przy tym z syndykiem i uzgadniam z nim kolejne kroki, ponieważ uporządkowane postępowanie leży w interesie obu stron.
Członkom zarządu i wspólnikom doradzam i reprezentuję ich, gdy syndyk bada roszczenia lub ich dochodzi, na przykład z tytułu odpowiedzialności członków organów albo zaskarżenia czynności. Znam te roszczenia z perspektywy obu ról: jako syndyk sam ich dochodzę, a jako pełnomocnik doradzam klientom, wobec których są one kierowane, i reprezentuję ich.
Wierzycieli reprezentuję przy zgłaszaniu i dochodzeniu wierzytelności, w procesie o ustalenie wierzytelności, w sprawach wyłączenia z masy i prawa do odrębnego zaspokojenia oraz na zgromadzeniach wierzycieli.
Sąd regularnie wyznacza mnie na syndyka. Z własnej pracy wiem zatem, jak działa syndyk i na co zwracają uwagę sąd i wierzyciele.
Zadzwoń: +43 670 60 67 414 Napisz e-mail
Częste pytania o postępowanie likwidacyjne
Czy przedsiębiorstwo jest od razu zamykane?
Nie. Syndyk ma prowadzić przedsiębiorstwo do posiedzenia sprawozdawczego, chyba że w sposób oczywisty zwiększyłoby to stratę wierzycieli (§ 114a IO). Na zamknięcie sąd zezwala tylko wtedy, gdy inaczej nie da się uniknąć zwiększenia tej straty (§ 115 IO).
Czy w postępowaniu likwidacyjnym mogę jeszcze złożyć plan sanacyjny?
Tak, aż do zakończenia postępowania (§ 140 IO). Jeżeli dłużnik przedłoży plan sanacyjny już wraz z wnioskiem o otwarcie postępowania, postępowanie od początku nosi nazwę postępowania sanacyjnego (§ 167 ust. 1 IO). Trzeba zaoferować co najmniej 20 % w ciągu dwóch lat. Na posiedzeniu sprawozdawczym syndyk informuje, czy plan sanacyjny leży we wspólnym interesie wierzycieli i czy jego wykonanie jest prawdopodobne (§ 114b IO).
Co mogę jeszcze robić samodzielnie po otwarciu postępowania?
Masą upadłości nie mogą już Państwo rozporządzać; czynności prawne dotyczące masy są bezskuteczne wobec wierzycieli (§ 3 IO). Do masy należy majątek podlegający egzekucji; to, co zajęciu nie podlega, na przykład kwota wolna od zajęcia (Existenzminimum) z wynagrodzenia za pracę, pozostaje przy Państwu. Jeżeli dalej prowadzą Państwo działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, do masy należy także dochód z tej działalności; pozostawia się Państwu z niego to, co jest niezbędne do skromnego utrzymania Państwa i osób uprawnionych do alimentów (§ 5 ust. 1 IO). Prawo najmu mieszkania niezbędnego dla Państwa i rodziny sąd pozostawia do Państwa dyspozycji (§ 5 ust. 4 IO). Wobec syndyka mają Państwo obowiązek udzielania informacji (§ 99 IO).
Czy można zaskarżyć otwarcie postępowania upadłościowego?
Tak, na postanowienie o otwarciu przysługuje zażalenie (Rekurs). Termin wynosi czternaście dni (§ 260 ust. 1 IO) i biegnie od publicznego obwieszczenia w rejestrze upadłości (Insolvenzdatei), a nie dopiero od osobistego doręczenia (§ 257 ust. 2 IO). Terminu nie można przedłużyć, a przywrócenie terminu w postępowaniu upadłościowym nie przysługuje (§ 259 ust. 1 i 4 IO). Skutki otwarcia pozostają w mocy w czasie postępowania zażaleniowego, ponieważ zażalenie na otwarcie nie wstrzymuje wykonania postanowienia (§ 71c ust. 2 IO).
Jeżeli postępowanie zażaleniowe jest dwustronne, wpływ zażalenia podlega obwieszczeniu w rejestrze upadłości, a pozostali uczestnicy mogą w ciągu czternastu dni od tego obwieszczenia wnieść odpowiedź na zażalenie (§ 260 ust. 6 IO).
Wielu przedsiębiorców przychodzi do mnie właśnie z tym zamiarem. Szanse powodzenia badam szczegółowo i krytycznie: jeżeli zażalenie jest zasadne i celowe, sporządzam je i wnoszę; jeżeli nie, mówię to Państwu i sprawdzamy, czy w grę wchodzi plan sanacyjny.
Jeżeli wierzyciel dopiero złożył wniosek o otwarcie postępowania, sąd doręcza Państwu wniosek i wzywa Państwa na posiedzenie, na którym wysłuchuje Państwa w tej sprawie. Trzeba wtedy wyjaśnić, czy wierzytelność istnieje i czy rzeczywiście są Państwo niewypłacalni. Jeżeli niewypłacalność zachodzi, należy rozważyć, czy sami złożą Państwo wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego. Proszę stawić się na tym posiedzeniu: wniosków, oświadczeń i zarzutów, do których zgłoszenia je wyznaczono, nie będą Państwo mogli zgłosić później (§ 259 ust. 2 IO). Proszę zadzwonić, gdy tylko dowiedzą się Państwo o wniosku albo o otwarciu postępowania.
Co się dzieje, gdy majątek nie pokrywa kosztów postępowania?
Wtedy postępowanie nie zostaje otwarte, chyba że zostanie wpłacona zaliczka na koszty; obwieszczeniu podlega zarówno postanowienie oddalające wniosek, jak i jego uprawomocnienie się, ze wskazaniem niewypłacalności (§ 71b ust. 1 IO). Wpis ten pozostaje widoczny w rejestrze upadłości przez trzy lata (§ 256 ust. 4 IO). Jeżeli brak majątku ujawni się dopiero w toku postępowania, zostaje ono zakończone, o ile nie zostanie wpłacona odpowiednia zaliczka (§ 123a IO). Spółka wpisana do rejestru (Firmenbuch) ulega w obu przypadkach rozwiązaniu z chwilą uprawomocnienia się postanowienia (§ 39 FBG).
Ile kosztuje postępowanie likwidacyjne?
Koszty zależą od przebiegu: opłata ryczałtowa sądu (Pauschalgebühr), wynagrodzenie syndyka (§ 82, § 82a IO) i wynagrodzenie uprzywilejowanych związków ochrony wierzycieli (§ 87a IO) wynikają ze stawek ustawowych i są pokrywane z masy. Wstępnie szacuję je w mojej aplikacji InsoRechner; koszty mojej reprezentacji podaję z góry. Często mówi się o 4000 euro. To nie są koszty postępowania, lecz zaliczka na koszty początkowe (Kostenvorschuss), której sądy okręgowe (Landesgerichte) i Sąd Handlowy w Wiedniu (Handelsgericht Wien) w praktyce żądają, gdy brakuje majątku na pokrycie kosztów: dopiero po jej wpłaceniu postępowanie zostaje w ogóle otwarte (§ 71a IO). W przypadku osoby prawnej do jej wpłacenia zobowiązani są solidarnie członkowie organu reprezentującego, najwyżej do 4000 euro, także ci, którzy pełnili tę funkcję w ciągu trzech miesięcy przed wnioskiem (§ 72a IO), a obok nich wspólnik posiadający ponad 50 % udziałów (§ 72d IO).
Pozostałe postępowania
Postępowanie oddłużeniowe (upadłość konsumencka)
Warunki, przebieg, czas trwania i koszty postępowania oddłużeniowego oraz najczęstsze pytania.
Zastrzeżenie Ta strona przedstawia postępowanie w sposób mocno uproszczony i skrócony. W żadnym wypadku nie zastępuje kompleksowej porady prawnej ani reprezentacji w konkretnej sprawie. Przywołane przepisy austriackiej ustawy upadłościowej (Insolvenzordnung) można znaleźć w aktualnym brzmieniu w austriackim systemie informacji prawnej (RIS).
Dr. Lukas Peichl, adwokat w Wiedniu · Stan na październik 2026